Dierenarts Eveline in Tanzania

In de periode voor kerst 2018 was het smikkelen in de wachtkamer van DAP Schouwen Duiveland. Worteltjestaart voor het goede doel: Rabiës bestrijding in Tanzania. Er is gul gegeven en de bijdrage komt ten goede van Mission Rabiës, een Britse organisatie die het streven van de WHO: ‘hondsdolheid in 2030 de wereld uit’ ter harte heeft genomen en op verschillende plekken in de wereld intensieve vaccinatiecampagnes op zet. Wetenschappelijk is bewezen dat dit haalbaar is als 70% van de gedomesticeerde honden wordt gevaccineerd. Het is even een klus, maar wel een heel concreet doel waar ik (Eveline Mus, als waarnemend dierenarts ook actief in de praktijk in Zierikzee), me graag voor in zet. Niet alleen omdat besmette dieren (alle zoogdieren kunnen besmet raken) een afschuwelijke dood sterven bij deze aandoening, maar ook omdat jaarlijks nog steeds 60.000 mensen hierdoor omkomen. Jongetjes rond de leeftijd van 15 jaar is de groep die het grootste risico loopt. Zij zijn in de regionen waar de ziekte nog veel voorkomt vaak degenen die het meest intensief met honden omgaan.

De campagne van januari 2019 van Mission Rabiës vind plaats in Tanzania, het Meru district. Aan de voet van Mt. Meru, in het noorden, vlak bij de Kilimajaro en Arusha. Aan deze 2 weken durende campagne doe ik, samen met 20 andere dierenartsen en 4 dierenarts assistentes mee. Het gezelschap heeft een bijzondere samenstelling! Een Britse organisatie organiseert alles, maar de Italianen zijn flink in de meerderheid. Verder zijn er deelnemers uit Australië, de VS, Duitsland, nog een andere Nederlandse en ook een paar Britten. Zonder lokale hulp is zoiets niet te organiseren: Jens een Duitser die zich hier al 15 jaar inzet voor straathonden heeft de contacten met de lokale autoriteiten en naast de 25 buitenlandse vrijwilligers werken er ook ca. 35 lokale vrijwilligers mee. Dat laatste is niet alleen essentieel voor draagvlak, maar ook voor de communicatie. Het Kiswahili van de meesten beperkt zich echt tot Hakuna Matata.

Naast het vaccineren wordt ook het steriliseren/ castreren van de dieren gepromoot. Drie dierenartsen en drie assistentes zijn daar alle dagen full-time mee bezig in een pop-up kliniek die iedere dag weer ergens anders opduikt. De rest van de groep vormt in totaal acht vaccinatie-teams. Ieder team bestaat uit 2 ingevlogen vrijwilligers, 2 of 3 lokale vrijwilligers en een chauffeur. Voor onze komst is er al een promotieteam actief geweest die in de hele regio in de kerken, de scholen, met aanplakbiljetten en via de social media onze komst heeft aangekondigd. In het weekend wordt gekozen voor ‘static points’. Er wordt een vaccinatiepost ingericht op een vaste plek, meestal bij een school, waar de mensen naar toe komen. Door de weeks wordt gekozen voor ‘roaming’. Met de auto’s gaan we dan, gewapend met megafoon, de dorpen in om die honden te traceren die niet naar de vaccinatieposten zijn gebracht.

De static points zijn een belevenis op zich. De tamtam die onze komst aankondigde heeft zijn werk goed gedaan. Terwijl we nog aan het inrichten zijn komen al van alle kanten over de heuvels, jongetjes met honden aan. Inderdaad allemaal jongetjes tussen de 5(!) en 18 jaar oud. Halsband en riem moet hier zijn intree nog doen, de honden komen los mee, soms aan een touw, een politielint, een ketting of soms zelfs aan een ijzerdraad. Incidenteel een duidelijk herkenbaar ras, maar meestal kruisingen met een middenslag formaat. De kleur bruin en de naam Simba overheerst zeer sterk.

Het is apart en nog niet helemaal te peilen. Diverse personen, westerlingen die hier al langer mee bezig zijn, maar ook de lokale vrijwilligers, hebben ons meerdere malen uitgelegd dat Tanzania en (en over het algemeen Afrikanen) niets met honden hebben. Ze vinden ze eng, weten niet goed wat er mee te doen en staan in een huishouden sowieso helemaal onderaan, want ze produceren ook nog niets. Volgens deze redenering heeft een Afrikaan liever een kip dan een hond.

Het was dan ook bijzonder om te zien dat al die jongetjes met een of meerdere honden aankwamen en duidelijk best wel een beetje gek op het dier waren. Op het schoolplein, onder een boom, hadden we twee lessenaars uit een klaslokaal geplaatst. Hier konden we registreren, vaccineren (soms nog wel een uitdaging) en na afloop krijgt iedere eigenaar een geel Mission Rabiës armbandje. De kinderen vonden het vasthouden erg spannend en veel dieren waren dat ook duidelijk niet gewend. Het merendeel van de honden zag er verrassend goed uit. Bij de registratie registreren we ook de Body Condition Score. Zeker 80% had gewoon keurig 3 op een schaal van 5. Taille, ribben niet of een beetje zichtbaar, wel voelbaar en mooie gebitten. Op de vraag wat de honden hier gevoerd wordt komt ’t antwoord: bananen… en ze scharrelen zelf hun kostje bij elkaar. Maar een nestje hebben is hier wel duidelijk een hard gelag: de lacterende teefjes waren duidelijk in veel mindere conditie.

Al met al zijn er het eerste weekend door alle teams samen al ca. 3000 honden gevaccineerd en dat was het begin, dus of ze nou echt zo weinig met honden hebben?

Daar de eigenaren doordeweeks naar school op school moeten is er voor die dagen gekozen om naar de honden toe te gaan in plaats van honden naar ons te laten komen. Een veel inefficiëntere methode, maar wel de enige manier om de dieren die, om wat voor reden ook, niet naar het schoolplein komen, toch te vaccineren. Het gebied in en met megafoon de deuren langs…

Het is een mooi, groen en heuvelachtig gebied. Maandagochtend besloten we het ons toegewezen gebied te voet te doorkruisen. Struinen door de jungle! Heerlijk en we kwamen op de meest afgelegen percelen en kwamen in prachtige natuur. Maar een gemiddelde van 1 vaccinatie per uur is niet waar we voor gekomen zijn. De strategie gewijzigd en toch maar in de auto verder gegaan. Bijkomend voordeel van de huisvisites is dat we nu ook de huiskatten konen vaccineren.

Morgen begint de ploeg; ‘postvaccination survey’. Die gaan ook weer de huizen langs. Nu om daadwerkelijk te tellen hoeveel honden er in het gebied aanwezig zijn. Met die gegevens kunnen we dan uitrekenen of we inderdaad de 70 % halen, spannend!

tanz7

tanz4

tanz5

tanz6

tanz8

tanz9

tanz10

tanz11

tanzania 2

tanzania 3

tanzania1